Nar kadın nasıl kuruldu?
Ben 30 yaşımdan beri sivil toplum kuruluşlarında çalışan birisiyim. Benim için kadınların bir araya gelip üretmesi, emeklerini orta yere koyması benim için bir hayaldi. 2006 -2010 yılları arasında Edremit Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği’nin Şube Başkanlığını yaptım. 98-99 yılları arasında Balıkesir Kadın Adayları Eğitim ve Destekleme Derneği’nin üyesi oldum. KADER’in Avrupa Birliği Projesi olan “Siyasette Kadının Yeri ve Kadın Farkındalığı” eğitimine katıldım. Bu projede eğitici eğitmeni oldum. Dernek başkanlığım sırasında burs verdiğimiz öğrencilerin anneleriyle çok yakın ilişkiler kurduk ve dernek merkezinde almış olduğum eğitimi dernek binasında anneler ile paylaştım. Kadın farkındalığı, kıskançlık ve rekabet, özgüven, iletişim eğitimleri verdim. Eğitimli kadın, eğitimsiz kadın, kırsaldaki kadın, şehirdeki kadın yıllar içinde bu ayrım hep yapılmış. Görünürlüğümüz farklı alanlarda olsa da sorunlarımız ortak. Bununla birlikte evde olan, zaman zaman dışarıda olan aile bütçesine az da olsa katkıda bulunan kadının görünürlüğü hiç yoktu. Anneler ile bu eğitimi paylaştım. Hayalim kadın kooperatife dönüştü ve 7 kadın ben, Zehra Tuna, Günseli Saka, Esra Çetin, Süheyla Tura, Filiz İlkin, Birsen Yılmaz ile bir araya gelerek Nar Kadın’ı kurduk.
Genellikle kadın kooperatifleri ya kamu destekli ya da belediye destekli kurulur. Ancak Nar Kadın 7 kadının çabasıyla hiçbir kurum desteği olmadan 19 Temmuz 2009 yılında kuruldu. Benim yukarı çarşıda babamdan kalan boş bir dükkân kooperatifin yeri oldu. Mutfağın yapılması, ihtiyaç olan araç gereçlerin alınmasını 7 kadın olarak bizler temin ettik. Daha sonra 9 tane anneyi de kooperatife kurucu ortak yaptık. Şu an yönetim dışında 12 ortağımız var, 19 kişiyiz (Nedret Gürdal-Başkan, Günseli Saka-Başkan Yardimcisi,Filiz İlkin-Sayman
Ortaklar: Esra Çetin, Süheyla Tura, Birsen Yilmaz, Zehra Tuna, Emine Gündoğan, Emine Otar, Gülçin Tanyildızı, Fatma Koyuncu, Feray Alışkan, Bilginur Özdemir, Gönül Oruç, Saliha Mütevellioğlu, Ayşegül Ertaş, Özlem Çetin, Zehra Sarı, Sultan Demir). Hiçbir ARGE çalışması yapılmadan annelerle erişte yapmaya başladık. KAGİDER’in İşimi Kuruyorum Eğitimini aldım. Marka patentimizi ve iş yeri açma ruhsatımızı aldık. 8 Mart 2010 da kooperatifimiz tüm işlemlerini tamamlayarak Nar Kadın’ın açılışını yaptık. Böylelikle hayalim gerçekleşti. Kooperatifin ilk başkanı Zehra Hanım oldu. Daha sonra ben Yönetime girdim ve 11 yıldır kooperatif başkanlığı yapıyorum.
Gelişme Sürecinden bahsedebilir misiniz?
İl kazandığımız biriktirdiğimiz para ile küçük bir fırın aldık. Sırf erişte tarhana ile bu iş olmazdı. Bölge zeytinyağı bölgesi olduğu için el açması zeytinyağlı börekler yapmaya başladık. Bu arada Çanakkale Avusturalya Konsolosluğu’nun Doğrudan Destek Projesini öğrendim. Mutfak araç gereçlerine ve özellikle büyük bir fırına ihtiyaç var. Oraya bir proje yazıp gönderdik ve projemiz kabul oldu. Büyük fırınımızı ve hamur açma makinesi bize doğrudan hibe edildi. KAGİDER’in Avrupa Mentor Ağı Projesi kapsamında Münteha Adalı montörümüz oldu. 1 yıl bize mentorluk yaptı. Bu arada ürünlerimizi TARİŞ Zeytinyağı Birlik Başkanı sayın büyüğüm Cahit Çetin Nar Kadın’ı kardeş kooperatif ilan etti. Ürünlerimizin satışından tanıtıma, hukuksal konularda bize destek oldu. TARİŞ’in İzmir ve İstanbul’daki mağazalarında erişte ve tarhanalarımızın satılmasını sağladı. Daha sonra İstanbul Nişantaşı’nda Galata Restorana, Bebek’te Gram Kafeye ve Ara Kafeye uzun zaman erişte, tarhana sattık. Yavaş yavaş görünürlüğümüzü sağladık. Kooperatif ile birlikte kooperatife ortak olan annelerimiz daha sosyal ve ekonomik hayatta daha fazla yer almaya başladı ve kendilerine olan güvenlerini kazandılar.
Erişte ve tarhana dışında zeytinyağlı unlu mamuller yaparak ürün çeşitliliğimizi artırttık. Ve bölgemizin önemli yemek kültüründe bir kültürel miras değerimiz olan “Zeytinyağlı Bademli Damla Sakızlı Baklavayı” yapmaya başladık.
TARİŞ Zeytinyağı Birlik Başkanı sayın Cahit Çetin bizim tarhana ve eriştelerimizin besin değer, analizlerini yaptı ve analizlerimizi etiket olarak bastıra bildik. Kendilerinin bize çok desteği oldu buradan bir kez daha kendilerine teşekkür ederiz.
2015 yılında Kültür Bakanlığı, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) ve Anadolu Efes iş birliği ile Gelecek Turizm’de Projesi’ne seçildik. Balıkesir’in Edremit ilçesinde zeytinyağı ile yapılan yöresel tatları öne çıkarmak, markalaştırmak ve gurme turizmine destek olmak amaçlandı. 40 bölge kadınına girişimcilik, hijyen, iletişim, rekabetçilik ve zeytin yağı kullanım metotları gibi kişisel ve mesleki gelişim eğitimleri verildi, böylelikle ürettikleri yerel ürünün turizm ürünü haline dönüştürülmesi sağlanarak turizmde sürdürülebilirliğe bir örnek teşkil edilmesi hedeflendi. Proje kapsamında Edremit Belediye Başkanı Kamil Saka kendisine ait eski Edremit Evini evini kendisi restore ederek Nar Kadına tahsis etti. Edremit’in geleneksel kültürünü yansıtan Nar Kadın Gurme Evi 2017 yılında açıldı. Projemize Edremit Belediyesi, Edremit Ticaret Odası, TARİŞ, Balıkesir Zeytin-Zeytinyağı Dernek Birlikleri, Antandros Derneği katılımcımız oldu. Gurme evi açıldı. Pandemi ile kapatmak zorunda kaldık.
Kurulduğumuz günden bugüne aldığımız eğitimler ile kendimizi geliştirmeye devam ediyoruz. 2013 yılında Goldman Sachs, Goldman Sachs Vakfı ve Özyeğin Üniversitesi’nin birlikte yürüttüğü 10.000 Kadın Girişimci Sertifika Programı’na katıldım. Mentorluk ve koç desteği aldım. Aldığım eğitimleri kooperatif ortaklarımız ile paylaşarak kendimizi geliştirmeye devam ettik.
2018 yılında ise Kazakistan -Aktobe de düzenlenen Kadın Girişimciliği Forumun’a davet edilerek Nar Kadın Kooperatifi girişimini ve rol model olarak Nar Kadın Kooperatifini anlattım.
Bu önemli değerden Zeytinyağlı Bademli Damla Sakızlı Baklava hakkında bilgi verir misiniz?
Özellikle Ramazan Bayramlarında, nişan, düğün gibi özel günlerde yapılan Zeytinyağlı Bademli Damla Sakızlı Baklava vazgeçilmezdir. Bizim baklavamızın özelliği damla sakızı bize mübadele ile geçmiş olması, zeytinyağlı olması ve 40 kat yufkanın her bir katına bademin iç olarak kullanılması. Özellikle bayramlarda siparişler almaya başladık. Tanınırlığımız git gide arttı. Baklavamızın hikayesine gelecek olursak bölgemiz zeytin ağaçları ile kaplı bir bölge. Eskiden kız çocukları doğduğu zaman zeytin ağaçları arası ailenin ekonomik durumuna göre 2,3,5 badem ağacı ekilirmiş. Kız büyüyüp evlenme çağı gelince nişan, düğün töreninde dikilen badem ağaçlarından bademler toplanır baklavalarda, tatlılarda kullanılırmış. Nişanda Sura dolması, karanfilli ekmek ve “Zeytinyağlı Bademli Damla Sakızlı Baklava” yapılırmış. Bademli damla sakızlı baklava özel günlerin ritüeli haline gelmiştir.
2023 yılında “Zeytinyağlı Bademli Damla Sakızlı Baklavamıza” Coğrafi İşaret alma konusunda Edremit Ticaret Odası ile iş birliği yaptık. İş Birliği ve bölgemizin yemek kültürünün önemli bir değeri olan baklavamızın coğrafi işaret alma konusundaki desteklerinden ötürü Edremit Ticaret Odasına ve Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Çetin’e teşekkür ederiz. Prosedürler tamamlandığında “Zeytinyağlı Bademli Damla Sakızlı Baklava” Coğrafi İşaretli bir ürünümüz olacak.
Nar Kadın’ın bunda sonraki hedef ve amaçları nedir?
Kadın kooperatiflerinin ve bizim amacımız, kadına iş imkânı sağlamak, ekonomisini güçlendirmek ve kadının sosyal hayatta var olmasını sağlamak için çalışmalarımıza devam etmek. Bu kooperatif aynı zamanda bilgilerin paylaşıldığı bir yer. Bilgi kadınlar arasında daha fazla çoğalıyor. Çünkü kadınlar öğrendiklerini kızıyla komşusu ile paylaşıyor. Ve halkalar büyüyor. Kadın burada ön muhasebeyi, girişimciliği öğreniyor, o güne kadar evin içinde sadece evinin bütçesini yapan kadın, dışarıda bir işletmede muhasebeciliği öğreniyor. Kadın kendini fark ediyor, özgüveni yerine geliyor ben güçlüyüm diyor. Kadınların ekonomik ve sosyal hayatta var olmasına katkı sağlamaya devam etmek, görünür olmalarını sağlamak amaçlarımızdan biri.
Kapanan Nar kadın Gurme Evi’nde ya da başka bir yerde herkese açık bir atölye oluşturmak istiyoruz. Yemek atölyesi, el sanatlarının yapıldığı, geçmişin getirdiği gelenek ve göreneklere bağlı kalarak el işleri üretilen, kadınların kendi ürettiklerinden para kazanabileceği bir girişimcilik kuluçka merkezi kurmak ile ilgili planlarımız var.
“Zeytinyağlı Bademli Damla Sakızlı Baklavamızın” coğrafi işareti almasını bekliyorum. Belki o zaman günlük yaptığımız bazı ürünleri yapmaktan vazgeçip sadece ve sadece baklava odaklı oluruz. Paketlemesinden kargolamasına kadar odak noktamız baklava olur.
Bundan sonra benim hedefim ortaklarımız kadınlarımızın kendilerini geliştirmelerine katkı sağlayarak bayrağı onlara devretmek.
Bize zaman ayırdığınız çok teşekkür ederiz. Çok keyifli bir sohbet oldu.
Ben teşekkür ederim.
Röportaj: Sebile Gülüzar Dışkaya / ETO Basın Halkla İlişkiler ve Proje Sorumlusu
